Dolly Parton: Jolene, Miley Cyrus, Queen Latifah i Królowa Country

0

Dolly Parton, urodzona 19 stycznia 1946 roku, to ikoniczna amerykańska piosenkarka, autorka tekstów, aktorka i bizneswoman, powszechnie znana jako „Królowa Muzyki Country”. Na styczeń 2026 roku będzie obchodzić swoje 80. urodziny, co stanowi symbol jej długiej i niezwykle owocnej kariery. Od 1966 roku jest żoną Carla Deana, z którym przeżyła blisko 60 lat, aż do jego śmierci w 2025 roku. Jej wpływ na przemysł muzyczny i kulturę popularną jest niepodważalny, a jej działalność charytatywna przynosi realne korzyści wielu społecznościom.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku Dolly Parton będzie obchodzić 80. urodziny.
• Żona/Mąż: Carl Dean (od 1966 do 2025 roku).
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, aktorka, bizneswoman, filantropka.
• Główne osiągnięcie: Uznawana za „Królową Muzyki Country”, z ponad 100 milionami sprzedanych płyt na całym świecie i licznymi nagrodami, w tym 11 Grammy.

Podstawowe informacje o Dolly Parton

Dane osobowe i status ikony

Dolly Rebecca Parton przyszła na świat 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee. Jej kariera, trwająca od ponad sześciu dekad, ugruntowała jej pozycję jako jednej z najbardziej wpływowych i uwielbianych artystek wszech czasów, na stałe wpisanej w historię muzyki country. Jej sukcesy, zarówno komercyjne, jak i artystyczne, uczyniły z niej globalną ikonę popkultury. W styczniu 2026 roku Dolly Parton będzie obchodzić swoje 80. urodziny, co stanowi imponujący kamień milowy w jej długiej i owocnej karierze.

Pochodzenie i rodzina

Dolly Parton jest czwartym z dwanaściorga dzieci Avie Lee Caroline i Roberta Lee Partona Sr. Dorastała w skrajnym ubóstwie w jednoizbowej chacie w górach Smoky Mountains w stanie Tennessee. To trudne warunki życia, które sama opisała jako „dirt poor”, stały się inspiracją dla wielu jej utworów, w tym dla jednego z najbardziej znanych – „Coat of Many Colors”. Jej drugie imię, Rebecca, zostało nadane na cześć matczynej pra-pra-babci, co podkreśla znaczenie dziedzictwa rodzinnego w jej życiu.

Życie prywatne Dolly Parton

Wczesne lata i wychowanie

Dolly Parton wychowała się w bardzo religijnym środowisku Kościoła Bożego (Pentekostalizm) w Cleveland w stanie Tennessee, gdzie jej dziadek był pastorem. Jej matka, mimo problemów zdrowotnych i trudnych warunków, stanowiła źródło muzycznych inspiracji, dzieląc się z dziećmi folklorem gór Smoky Mountains oraz starymi balladami. Ojciec Dolly, Robert Lee „Lee” Parton, był niepiśmiennym dzierżawcą i rolnikiem, a mimo braku formalnego wykształcenia, Dolly uważała go za niezwykle mądrego człowieka biznesu. W branży rozrywkowej działali również jej brat Randy Parton oraz siostry Stella i Rachel, a wujek Bill Owens był jej wczesnym partnerem w pisaniu piosenek i wspierał jej pierwsze kroki w branży.

Małżeństwo

W 1966 roku Dolly Parton poślubiła Carla Deana. Ich związek małżeński, który trwał blisko 60 lat, zakończył się wraz ze śmiercią Carla w 2025 roku. Mimo że Carl Dean stronił od publicznego życia, ich długoletnia relacja była dla artystki ważnym wsparciem. W 2024 roku Dolly Parton wydała książkę kucharską „Good Lookin’ Cookin'”, w której wspomina rodzinne posiłki, co dodatkowo podkreśla znaczenie więzi rodzinnych w jej życiu. Książka powstała we współpracy z jej siostrą Rachel, co uwydatnia silne więzi rodzinne.

Kariera muzyczna Dolly Parton

Początki i debiut

Kariera muzyczna Dolly Parton rozpoczęła się w bardzo młodym wieku. Jako dziecko występowała w lokalnym radiu i telewizji, a w wieku zaledwie 13 lat nagrała swój pierwszy singiel „Puppy Love”. Jej talent kompozytorski ujawnił się jeszcze przed osiągnięciem statusu gwiazdy, kiedy to stworzyła dwa hity z pierwszej dziesiątki dla Billa Phillipsa w 1966 roku. Dzień po ukończeniu szkoły średniej w 1964 roku, Dolly przeniosła się do Nashville, by w pełni poświęcić się realizacji swoich muzycznych marzeń.

Sukcesy jako autorka tekstów

Zanim Dolly Parton zdobyła szeroką rozpoznawalność jako wykonawczyni, jej talent do pisania piosenek przyniósł jej uznanie w branży muzycznej. Stworzyła między innymi dwa hity z pierwszej dziesiątki dla Billa Phillipsa w 1966 roku, co stanowiło ważny etap w jej karierze. Jej zdolność do tworzenia chwytliwych i poruszających tekstów stała się fundamentem jej późniejszych sukcesów. W jednym z wywiadów przyznała, że dwa ze swoich największych hitów – „Jolene” oraz „I Will Always Love You” – napisała podczas tej samej sesji twórczej jednej nocy, co świadczy o jej niezwykłej płodności kompozytorskiej.

Era Portera Wagonera

Przełomowym momentem w karierze Dolly Parton było dołączenie w 1967 roku do programu „The Porter Wagoner Show”. Współpraca z Porterem Wagonerem zaowocowała sześcioletnią serią wspólnych hitów i znacząco przyczyniła się do jej rozpoznawalności. Choć początkowo publiczność programu domagała się powrotu jej poprzedniczki, Dolly szybko zdobyła sympatię widzów i uznanie krytyków. Jej talent i charyzma sprawiły, że stała się nieodłączną częścią show.

Niezależność i światowe hity

W 1974 roku Dolly Parton napisała utwór „I Will Always Love You” jako pożegnanie zawodowe z Porterem Wagonerem. Piosenka ta stała się światowym fenomenem, a decyzja Dolly o nieoddaniu połowy praw autorskich Elvisowi Presleyowi do tego utworu przyniosła jej miliony dolarów zysku. Ten właśnie utwór, w późniejszej interpretacji Whitney Houston, stał się jednym z najlepiej sprzedających się singli wszech czasów. Parton posiada rekord 25 singli na 1. miejscu listy Billboard country oraz niezwykłą liczbę 44 albumów w Top 10 country, co podkreśla jej dominację w gatunku.

Eksploracja nowych gatunków

Chociaż Dolly Parton jest nierozerwalnie związana z muzyką country, nigdy nie bała się eksperymentować z innymi gatunkami. Jej 49. album studyjny „Rockstar” z 2023 roku udowodnił jej wszechstronność gatunkową, stając się jej najwyżej notowaną płytą na liście Billboard 200, zajmując 3. miejsce. Ten sukces potwierdził, że potrafi odnaleźć się w każdym gatunku muzycznym, nie tylko w country. Współpraca z artystami takimi jak Miley Cyrus, Reba McEntire czy Queen Latifah, a także udział w projektach takich jak „Gonna Be You” z udziałem Miley Cyrus, potwierdzają jej otwartość na nowe brzmienia.

Dorobek kompozytorski

W trakcie swojej 60-letniej kariery Dolly Parton skomponowała ponad 3000 piosenek. Jej dorobek kompozytorski obejmuje takie klasyki jak „Jolene”, „Coat of Many Colors” oraz „9 to 5”. Została wprowadzona do Nashville Songwriters Hall of Fame w 1986 roku, co potwierdziło jej status wybitnej kompozytorki. Jej zdolność do tworzenia unikalnych i poruszających utworów, które zdobywają serca milionów słuchaczy na całym świecie, jest fenomenem samym w sobie. Wiele z jej utworów, jak „Will Always Love You” czy „9 to 5”, stało się ponadczasowymi klasykami.

Kariera aktorska i filmowa

Debiut kinowy i popularne role

Dolly Parton z sukcesem wkroczyła również w świat kina. W 1980 roku zadebiutowała na wielkim ekranie w komedii „9 to 5”, za którą otrzymała nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki. Wystąpiła w szeregu popularnych produkcji, takich jak „The Best Little Whorehouse in Texas” (1982) oraz kultowe „Steel Magnolias” (1989). Jej role filmowe często odzwierciedlały jej silny charakter i poczucie humoru, zdobywając uznanie zarówno widzów, jak i krytyków. Wystąpiła również w filmie „Najlepszy mały burdelik w Teksasie”.

Nagrody i wyróżnienia

Prestiżowe trofea

• 11 nagród Grammy
• 3 nagrody Emmy
• Nominacje do dwóch Oscarów
• 6 nominacji do Złotych Globów

Uznanie państwowe i branżowe

• National Medal of Arts (2004)
• Kennedy Center Honors (2006)
• Gwiazda na Hollywood Walk of Fame (1984)
• Nashville Songwriters Hall of Fame (1986)
• Nagroda Jean Hersholt Humanitarian Award (honorowy Oscar) – ogłoszona w 2025 roku, do wręczenia w 2026 roku.

Warto wiedzieć: W 2023 roku magazyn Rolling Stone sklasyfikował Dolly Parton na 27. miejscu listy 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów, co podkreśla jej trwały wpływ na historię muzyki.

Działalność biznesowa i filantropia

Imperium biznesowe

Dolly Parton jest współwłaścicielką The Dollywood Company, która zarządza parkiem tematycznym Dollywood oraz parkiem wodnym Splash Country. Wydawała muzykę pod własnymi wytwórniami „Dolly” i „Butterfly”. Szacuje się, że sprzedała ponad 100 milionów płyt na całym świecie. Jej firma zarządza również popularną siecią teatrów z kolacją, takich jak „The Dolly Parton Stampede”.

Działalność filantropijna

• Fundacja Dollywood: wspiera edukację i walczy z ubóstwem we wschodnim Tennessee, promuje czytelnictwo wśród dzieci.
• Wsparcie dla badań nad szczepionką Moderna przeciwko COVID-19.
• Aktywne wspieranie praw osób LGBT (gay rights).
• Zaangażowanie w pediatric cancer research at Monroe Carell Jr. Children’s Hospital at Vanderbilt.

Ciekawostki z życia Dolly Parton

• Narodziny opłacone workiem mąki kukurydzianej.
• Dzieciństwo w skrajnym ubóstwie („dirt poor”) w jednoizbowej chacie.
• „Coat of Many Colors” inspirowane trudnymi warunkami dorastania.
• Przeprowadzka do Nashville dzień po ukończeniu szkoły średniej w 1964 roku.
• Napisanie hitów „Jolene” i „I Will Always Love You” podczas jednej nocy.
• Replika domu z dzieciństwa w parku Dollywood.
• Wydanie książki kucharskiej „Good Lookin’ Cookin'” w 2024 roku wspólnie z siostrą Rachel.
• Drugie imię Rebecca nadane na cześć matczynej pra-pra-babci.
• Znani krewni w branży rozrywkowej: brat Randy Parton oraz siostry Stella i Rachel.
• Wujek Bill Owens jako wczesny partner w pisaniu piosenek.
• Początkowa niechęć fanów do jej dołączenia do Portera Wagonera.
• Rekord 44 albumów w Top 10 country.
• Sukces albumu „Rockstar” dowodzący wszechstronności gatunkowej.
• Długowieczność kariery trwającej nieprzerwanie od ponad 60 lat.
• Ikona popkultury rozpoznawalna na całym świecie.
• Obchody 80. urodzin w 2026 roku jako zwieńczenie dekad sukcesów.

Dolly Parton to artystka, która swoją determinacją, talentem i niezachwianym duchem pokazała, że niezależnie od skromnych początków, można osiągnąć światowy sukces i stać się inspiracją dla milionów. Jej bogate dziedzictwo obejmuje nie tylko muzykę, ale także działalność biznesową i filantropijną, co czyni ją postacią wybitną i wszechstronną.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Dolly_Parton