Edouard Manet: Śniadanie na trawie, Olimpia i Folies-Bergère – reprodukcja obrazów

0

Édouard Manet, francuski malarz i grafik, urodził się 23 stycznia 1832 roku w Paryżu, a zmarł 30 kwietnia 1883 roku w tym samym mieście, mając 51 lat. Jest uznawany za jednego z najważniejszych prekursorów sztuki nowoczesnej i impresjonizmu, a jego innowacyjne podejście do malarstwa scen z życia współczesnego wywarło ogromny wpływ na rozwój malarstwa XIX wieku. Manet, syn zamożnego sędziego, początkowo miał podążać ścieżką kariery prawniczej, jednak jego pasja artystyczna okazała się silniejsza. Artysta poślubił Suzanne Leenhoff, holenderską pianistkę, z którą tworzył związek przez wiele lat. Ich życie było również naznaczone obecnością syna Suzanne, Leona, którego ojcostwo jest przedmiotem dyskusji.

Jego charakterystyczny styl, charakteryzujący się śmiałym użyciem pociągnięć pędzla, uproszczeniem form i odważnym podejściem do koloru, stanowił znaczące odejście od akademickich norm epoki. Dzieła takie jak „Śniadanie na trawie” czy „Olympia”, choć w swoim czasie wywoływały skandal, dziś są uważane za kamienie milowe w historii sztuki, symbolizujące odważne wkroczenie w świat sztuki nowoczesnej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na kwiecień 2024 roku Édouard Manet miałby 192 lata.
• Żona/Mąż: Suzanne Leenhoff
• Dzieci: Leon Koella Leenhoff (ojcostwo niejednoznaczne)
• Zawód: Malarz, grafik
• Główne osiągnięcie: Prekursor sztuki nowoczesnej i impresjonizmu, twórca przełomowych dzieł takich jak „Olympia” i „Śniadanie na trawie”.

Kim był Édouard Manet?

Édouard Manet był wybitnym francuskim malarzem modernistycznym, którego twórczość wyznaczyła nowy kierunek w sztuce XIX wieku. Urodzony w 1832 roku w Paryżu, w zamożnej rodzinie, od najmłodszych lat był otoczony kulturą i sztuką, choć jego ojciec, sędzia Auguste Manet, wiązał z nim plany prawniczej kariery. Manet jednak odrzucił tę ścieżkę, decydując się na studia artystyczne, co stanowiło pierwsze znaczące odejście od oczekiwań rodziny.

Artysta zmarł w 1883 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo. Jego tożsamość artystyczna jest nierozerwalnie związana z przejściem od realizmu do impresjonizmu. Manet malował sceny z życia współczesnego, używając technik, które wówczas były rewolucyjne: luźnych pociągnięć pędzla, uproszczenia detali i odejścia od tradycyjnego modelunku światłocieniowego. Jego styl, choć często krytykowany za niedokończenie, był wyrazem artystycznej wizji, która wyprzedzała swoje czasy i stanowiła fundament dla rozwoju sztuki nowoczesnej.

Podstawowe informacje biograficzne

Édouard Manet przyszedł na świat 23 stycznia 1832 roku w Paryżu, w rodowej rezydencji przy Rue des Petits Augustins. Pochodził z wyższych sfer, co zapewniło mu dostęp do edukacji i kontaktów, które później miały znaczenie dla jego kariery. Artysta zmarł 30 kwietnia 1883 roku, również w Paryżu, w wieku zaledwie 51 lat. Jego ciało spoczywa na cmentarzu Passy w stolicy Francji.

Jako kluczowy francuski malarz modernistyczny, Manet jest postacią przełomową. Jego twórczość umożliwiła płynne przejście od realizmu do impresjonizmu. Choć najbardziej kojarzony jest z malarstwem olejnym, jego technika charakteryzowała się luźnymi pociągnięciami pędzla, uproszczeniem detali i tłumieniem tonów przejściowych, co stanowiło odważne odejście od akademickich norm i otworzyło drogę dla nowych sposobów postrzegania malarstwa.

Pochodzenie i rodzina

Édouard Manet wywodził się z zamożnej i wpływowej rodziny. Jego matka, Eugénie-Desirée Fournier, była córką dyplomaty i miała powiązania z szwedzką rodziną królewską, będąc chrześnicą szwedzkiego następcy tronu. Ojciec artysty, Auguste Manet, pełnił funkcję sędziego i miał nadzieję, że jego syn pójdzie w jego ślady, wybierając karierę prawniczą, co stanowiło jedno z pierwszych napięć między artystą a jego rodzicielami.

W 1863 roku, po śmierci ojca, Édouard Manet poślubił Suzanne Leenhoff, holenderską pianistkę. Ich relacja była długa i złożona, poprzedzona około dziesięcioletnim okresem narzeczeństwa, podczas którego Suzanne udzielała Édouardowi lekcji gry na pianinie. Małżeństwo z Suzanne stanowiło ważny etap w życiu osobistym artysty, dając mu stabilne oparcie w burzliwym świecie sztuki.

Oprócz relacji z żoną, Manet utrzymywał bliską więź z malarką Berthe Morisot. Ich znajomość ewoluowała, a w 1874 roku Berthe Morisot została jego bratową, wychodząc za mąż za brata Édouarda. Spekuluje się, że między Édouardem a Berthe istniało silne, choć być może niewyrażone uczucie, co potwierdzają liczne portrety malarki wykonane przez Maneta, ukazujące ją w intymnych i przemyślanych ujęciach, co podkreśla głębię ich relacji.

Dzieci

Jednym z intrygujących aspektów życia osobistego Édouarda Maneta jest kwestia jego syna, Leona Koelli Leenhoffa. Leon urodził się w 1852 roku, a jego matką była Suzanne Leenhoff. Tożsamość ojca Leona jest niejednoznaczna – z dostępnych faktów wynika, że mógł nim być zarówno sam Édouard Manet, jak i jego ojciec, Auguste Manet. Ta tajemnica rodzinna dodaje kolejną warstwę złożoności do życia artysty i jego relacji z najbliższymi.

Leon Koella Leenhoff często pojawiał się jako model na obrazach Édouarda Maneta. Jego obecność w pracach artysty jest dowodem na bliskie relacje rodzinne, niezależnie od formalnych ustaleń dotyczących ojcostwa. Pozowanie dla Maneta było dla Leona ważnym doświadczeniem, a jego wizerunek utrwalony został na wielu płótnach, co świadczy o jego znaczeniu w życiu artysty.

Droga artystyczna i edukacja

Decyzja o podążeniu ścieżką artystyczną przez Édouarda Maneta nie była łatwa i wiązała się z oporem ze strony ojca, który pragnął dla syna kariery prawniczej. Po dwukrotnym niepowodzeniu na egzaminach do Marynarki Wojennej, ojciec ostatecznie zgodził się na studia artystyczne Édouarda. W latach 1850–1856 Manet kształcił się pod kierunkiem malarza akademickiego Thomasa Couture’a. Okres ten był dla niego czasem intensywnego rozwoju, podczas którego nie tylko przyswajał techniki malarskie, ale także zgłębiał dzieła mistrzów, co stanowiło fundament jego artystycznej formacji.

Równolegle do formalnej nauki w pracowni Thomasa Couture’a, Manet spędzał wiele czasu w Luwrze, gdzie kopiował dzieła starych mistrzów. Ta praktyka pozwalała mu na bezpośrednie obcowanie z klasyką, analizowanie kompozycji, kolorystyki i technik malarskich wielkich artystów. Kopiowanie dzieł takich jak „Wenus z Urbino” Tycjana czy prace Rafaela stanowiło ważny etap w kształtowaniu jego własnego stylu, który później miał zrewolucjonizować malarstwo. Ta edukacja, łącząca tradycję z nowymi poszukiwaniami, była fundamentem jego późniejszych innowacji.

Edukacja artystyczna

• Okres studiów: 1850–1856
• Nauczyciel: Thomas Couture (malarz akademicki)
• Dodatkowa nauka: Kopiowanie dzieł starych mistrzów w Luwrze.

Wczesne sukcesy i wyzwania

W 1861 roku Édouard Manet odniósł pierwszy znaczący sukces na Salonie Paryskim. Jego obraz „Hiszpański śpiewak” został doceniony przez krytykę i cieszył się dużą popularnością wśród zwiedzających. Dzięki temu dzieło zostało przeniesione w bardziej eksponowane miejsce, co stanowiło wyraźny sygnał uznania dla młodego artysty. Był to ważny moment, który potwierdził jego talent i potencjał, mimo że jego późniejsze prace miały wywołać znacznie więcej kontrowersji.

Jednak droga Maneta do uznania była naznaczona wieloma wyzwaniami. W 1863 roku jego obraz „Le Déjeuner sur l’herbe” został odrzucony przez oficjalny Salon, co było powszechnym losem dla wielu artystów poszukujących nowych form wyrazu. W 1867 roku, po wykluczeniu z Wystawy Międzynarodowej, Manet podjął odważną decyzję o sfinansowaniu własnej, niezwykle kosztownej wystawy. Ta inicjatywa, choć ryzykowna finansowo i budząca niepokój jego matki o stan rodzinnego majątku, była wyrazem jego determinacji i wiary we własną twórczość. Pokazuje to jego dążenie do niezależności i chęć prezentowania swojej sztuki na własnych warunkach, nawet w obliczu odrzucenia przez oficjalne instytucje.

Grupa Batignolles i relacje z impresjonistami

Édouard Manet stał się centralną postacią grupy młodych artystów, którzy często spotykali się w paryskiej dzielnicy Batignolles. To środowisko stało się kolebką dla artystów, którzy później znani byli jako impresjoniści. Wśród nich znaleźli się między innymi Edgar Degas, Claude Monet i Pierre-Auguste Renoir. Choć Manet był nieformalnym liderem tej grupy i wywierał na nich znaczący wpływ, sam zawsze starał się zachować pewną niezależność od formalnych struktur.

W przeciwieństwie do wielu impresjonistów, którzy skłaniali się ku organizowaniu wyłącznie niezależnych wystaw, Manet uważał, że nowocześni artyści powinni walczyć o uznanie w oficjalnym Salonie Paryskim. Był to dla niego kluczowy punkt odniesienia i platforma, przez którą można było dotrzeć do szerszej publiczności i zdobyć prestiż. Ta strategia, choć czasami prowadziła do napięć z bardziej radykalnymi członkami grupy, świadczyła o jego strategicznym podejściu do kariery i pragnieniu integracji swojej innowacyjnej sztuki z głównym nurtem życia artystycznego.

Nagrody i uznanie

Choć Édouard Manet za życia był często atakowany przez krytykę i zmagał się z odrzuceniem jego prac przez oficjalne instytucje, jego wkład w sztukę został ostatecznie doceniony. Jego dzieła, takie jak „Olympia” czy „Śniadanie na trawie”, które w swoim czasie wywoływały skandale, dziś są uznawane za kamienie milowe, które zapoczątkowały sztukę nowoczesną. Jego innowacyjny styl i odważne tematy utorowały drogę dla impresjonizmu i późniejszych nurtów artystycznych.

Uznanie Maneta jako ojca modernizmu jest dziś powszechne. Jego wpływ na rozwój malarstwa jest niepodważalny. Mimo licznych trudności i braku pełnego akceptacji w czasach mu współczesnych, jego wizja artystyczna przetrwała i zyskała należne jej miejsce w historii sztuki. Dziś jego obrazy należą do kolekcji najważniejszych muzeów na świecie, takich jak Metropolitan Museum of Art czy Philadelphia Museum of Art, a reprodukcje obrazów na płótnie z jego dziełami cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem.

Sukcesy i uznanie

• 1861: Sukces na Salonie Paryskim z obrazem „Hiszpański śpiewak”.
• Pośmiertne uznanie: Uznanie za ojca modernizmu i kamień milowy w historii sztuki.

Majatek i finansowanie kariery

Przez dużą część swojego życia Édouard Manet nie musiał polegać wyłącznie na sprzedaży swoich obrazów, aby zapewnić sobie byt. Jego rodzina pochodziła zamożnych sfer, a artysta mógł utrzymywać się z pokaźnego spadku po ojcu, Auguste Manecie, który zmarł w 1862 roku. Ten stabilny fundament finansowy pozwolił mu na swobodne realizowanie swojej wizji artystycznej, nawet gdy jego prace były odrzucane lub krytykowane.

Jednakże, w pewnych momentach Manet podejmował kosztowne decyzje artystyczne, które wpływały na jego finanse. W 1867 roku, po wykluczeniu z Wystawy Międzynarodowej, artysta postanowił sfinansować własną, niezależną wystawę. Było to przedsięwzięcie niezwykle drogie, które budziło niepokój jego matki o stan rodzinnego majątku. Ta decyzja świadczy o jego determinacji w prezentowaniu swojej sztuki i gotowości do ponoszenia ryzyka dla artystycznej wolności.

Finansowanie kariery Édouarda Maneta

• Dziedzictwo rodzinne: Utrzymywanie się ze spadku po ojcu, Auguste Manecie.
• Samofinansowanie: Sfinansowanie własnej wystawy w 1867 roku po wykluczeniu z Wystawy Międzynarodowej.

Kontrowersje i skandale

Zarzuty o niemoralność

Édouard Manet był postacią, która nieustannie budziła kontrowersje, a jego wybory artystyczne często były odbierane jako niemoralne i skandaliczne. Krytycy sztuki i konserwatywna publiczność regularnie atakowali go za wybór tematów, które uważano za nieodpowiednie dla sztuki wysokiej. Szczególnie często zarzucano mu przedstawianie postaci z „nizin społecznych” oraz postaci „zdegenerowanych”.

Przykłady takich dzieł to choćby „Pijący absynt”, które ukazywało przygnębiający obraz społeczny, czy wspomniana już wcześniej „Olympia”, która zszokowała widzów bezpośrednim przedstawieniem kurtyzany. Te prace, zamiast idealizować rzeczywistość, ukazywały jej bardziej surowe i problematyczne aspekty, co dla wielu było nie do przyjęcia. Manet nie unikał trudnych tematów, a jego podejście do ukazywania ludzkiej natury i życia codziennego było rewolucyjne dla epoki.

Konfrontacja z tradycją

Manet świadomie nawiązywał do dzieł wielkich mistrzów przeszłości, takich jak Tycjan czy Rafael, jednak jego intencją nie było tworzenie prostych kopii czy reprodukcji obrazów na płótnie. Celowo parafrazował klasyczne motywy i kompozycje, osadzając je we współczesnym kontekście. Takie działanie, choć dla artysty stanowiło dialog z historią sztuki i próbę przetworzenia tradycji, dla wielu odbiorców było postrzegane jako profanacja i kpinę z wysokiej sztuki. Ta konfrontacja z tradycją była jednym z głównych źródeł skandali wokół jego twórczości.

Przykładem takiej parafrazowania jest jego obraz „Olympia”, który jest bezpośrednim nawiązaniem do „Wenus z Urbino” Tycjana. Manet jednak zmienił kontekst, ukazując współczesną kobietę, która zamiast idealnego piękna, emanuje pewnością siebie i akceptacją swojej roli w społeczeństwie. Podobnie „Śniadanie na trawie”, choć inspirowane kompozycją renesansowego obrazu Giorgione „Koncert wiejski”, przenosiło scenę w realia XIX-wiecznego Paryża, co wywoływało oburzenie i niezrozumienie.

Kluczowe dzieła wywołujące kontrowersje

• „Muzyka w Tuileries” (1862) – krytykowana za prymitywną technikę.
• „Śniadanie na trawie” (1863) – odrzucone przez Salon, uznane za skandaliczne ze względu na nagą kobietę i szkicowe wykonanie.
• „Olympia” (1863/1865) – wywołała ogromny skandal przez bezpośrednie ukazanie prostytutki.

Ciekawostki z życia Édouarda Maneta

Niedoszły marynarz

Zanim Édouard Manet na dobre poświęcił się malarstwu, jego życie mogło potoczyć się zupełnie inaczej. W 1848 roku, na prośbę ojca, wyruszył w podróż statkiem szkoleniowym do Rio de Janeiro. Ta morska przygoda miała być wstępem do kariery w Marynarce Wojennej. Jednak po dwóch nieudanych próbach dostania się do tej prestiżowej formacji, Manet ostatecznie porzucił marzenia o życiu na morzu, co otworzyło mu drogę do świata sztuki.

Wpływ na literaturę

Twórczość Édouarda Maneta wywarła tak silne wrażenie na jego współczesnych, że znalazła odzwierciedlenie nie tylko w malarstwie, ale również w literaturze. Pisarz Émile Zola był zafascynowany dziełami Maneta, a w szczególności jego przełomowym obrazem „Śniadanie na trawie”. Zola był tak zainspirowany tym płótnem, że oparł opis głównego obrazu w swojej powieści „Dzieło” właśnie na tym dziele Maneta, ukazując jego znaczenie i wpływ na ówczesną kulturę.

Inspiracje japońskie

Édouard Manet, choć działał w XIX-wiecznym Paryżu, potrafił czerpać inspiracje z bardzo odległych kultur. W swoim kontrowersyjnym obrazie „Olympia” zastosował płaskość plam barwnych, która była silnie inspirowana japońskim drzeworytem ukiyo-e. Ta fascynacja sztuką japońską, znana jako japonizm, była wówczas zjawiskiem modnym w Europie, a Manet włączył jej elementy do swojego unikalnego stylu, co świadczy o jego otwartości na nowe formy wyrazu i poszukiwaniu innowacyjnych rozwiązań wizualnych.

Jedyna uczennica

Pomimo ogromnego wpływu, jaki Édouard Manet wywarł na całe pokolenie malarzy, w tym na przyszłych impresjonistów, miał on tylko jedną formalną studentkę. Była nią Eva Gonzalès, młoda artystka, która pod jego kierunkiem rozwijała swój talent. Mimo że Manet nie był typowym nauczycielem w tradycyjnym rozumieniu, jego relacja z Gonzalès pokazuje jego zaangażowanie w kształtowanie młodych talentów i przekazywanie swojej artystycznej wizji.

Warto wiedzieć: Édouard Manet, mimo swojej rewolucyjnej postawy w sztuce, zawsze dążył do uznania w oficjalnym Salonie Paryskim, co odróżniało go od części kręgów impresjonistycznych.

Édouard Manet, mimo burzliwych reakcji na swoje dzieła, pozostawił po sobie dziedzictwo przełomowego artysty, którego odwaga w ukazywaniu współczesności otworzyła nowy rozdział w historii malarstwa. Jego twórczość pokazuje, jak ważne jest podążanie za własną wizją, nawet wbrew powszechnej krytyce, a jego innowacyjne podejście do sztuki nadal inspiruje i fascynuje kolejne pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89douard_Manet