Jerzy Fryderyk Haendel: Wielki Kompozytor Barokowy z Londynu

0

Jerzy Fryderyk Händel, urodzony 23 lutego 1685 roku w Halle, w Niemczech, to postać monumentalna w historii muzyki europejskiej. Jako wybitny kompozytor epoki baroku, jego twórczość wywarła trwały wpływ na rozwój muzyki klasycznej. Choć nigdy nie założył rodziny, Händel na stałe związał swoje losy z Anglią, gdzie uzyskał obywatelstwo i zyskał status brytyjskiego kompozytora narodowego. Jego życiorys pełen jest niezwykłych osiągnięć artystycznych i znaczących momentów, które do dziś kształtują nasze rozumienie muzyki.

Kompozytor zmarł 14 kwietnia 1759 roku w Londynie, a jego pogrzeb w Opactwie Westminsterskim zgromadził tłumy, potwierdzając jego ogromną popularność i szacunek, jakim darzono go w Wielkiej Brytanii. Jego muzyka, od oper po monumentalne oratoria, wciąż brzmi w salach koncertowych i sercach miłośników muzyki na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [kwiecień 2024] roku Jerzy Fryderyk Händel miałby 339 lat.
• Żona/Mąż: Nieznana.
• Dzieci: Nieznane.
• Zawód: Kompozytor, organista.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie monumentalnych dzieł operowych i oratoriów, w tym słynnego „Mesjasza”.

Podstawowe Informacje o Jerzym Fryderyku Händlu

Jerzy Fryderyk Händel, znany również jako Georg Friedrich Händel lub George Frideric Handel, urodził się 23 lutego 1685 roku w Halle, mieście położonym w ówczesnej Brandenburgii-Prusach. Już od najmłodszych lat przejawiał niezwykły talent muzyczny, który, wbrew początkowym planom ojca, doprowadził go do światowej sławy.

Dane Biograficzne

Jerzy Fryderyk Händel urodził się 23 lutego 1685 roku w Halle w Niemczech i zmarł 14 kwietnia 1759 roku w Londynie. Jego pogrzeb odbył się 20 kwietnia 1759 roku w Opactwie Westminsterskim, co podkreśla jego znaczenie w brytyjskim życiu kulturalnym.

Tożsamość Narodowa i Warianty Imienia

Choć urodził się jako Niemiec, w 1727 roku Händel uzyskał brytyjskie obywatelstwo, stając się tym samym poddanym Wielkiej Brytanii. Jest powszechnie uznawany za brytyjskiego kompozytora narodowego. Znany jest pod kilkoma wersjami imienia: niemiecką (Georg Friedrich Händel), angielską (George Frideric Handel) oraz polską (Jerzy Fryderyk Händel).

Miejsce i Data Śmierci

Jerzy Fryderyk Händel zmarł w Londynie 14 kwietnia 1759 roku, w Wielką Sobotę. Jego ciało spoczęło w Opactwie Westminsterskim, miejscu pochówku wielu wybitnych postaci brytyjskiej historii. Ceremonia pogrzebowa zgromadziła około 3000 osób, co świadczy o ogromnym szacunku i popularności, jaką cieszył się kompozytor.

Życie Prywatne i Rodzina Jerzego Fryderyka Händla

Mimo wielkiej sławy i znaczącej pozycji społecznej, Jerzy Fryderyk Händel nigdy nie założył rodziny. Jego życie osobiste, choć skąpe w szczegóły dotyczące związków, było z pewnością wypełnione pasjami i zainteresowaniami, które pozwalają lepiej zrozumieć jego osobowość. Podkreśla się jego zamiłowanie do dobrego jedzenia i wina, co dodaje mu ludzkiego wymiaru.

Pochodzenie Rodzinne i Wczesne Lata

Jerzy Fryderyk Händel pochodził z rodziny, która nie miała tradycji muzycznych. Jego ojciec, Georg Händel, był cyrulikiem i początkowo lekceważył muzykę, preferując dla syna karierę prawniczą. Młody kompozytor wychowywał się w rodzinie, w której jego pasje muzyczne musiały walczyć o uznanie.

Stan Cywilny i Relacje Osobiste

Jerzy Fryderyk Händel nigdy się nie ożenił i nie miał dzieci. W dostępnych biografiach podkreśla się jego zamiłowanie do dobrego jedzenia oraz wina, co sugeruje, że cenił sobie przyjemności życia i dobrze zorganizowane życie towarzyskie. Brak informacji o stałych związkach skupia uwagę na jego życiu artystycznym i publicznym.

Sąsiedztwo w Londynie

Od 1724 roku aż do śmierci Händel mieszkał pod adresem Brook Street 25 w Londynie. Ciekawostką historyczną jest fakt, że w 1969 roku, wiele lat po śmierci kompozytora, pod numerem 23 przy tej samej ulicy zamieszkał Jimi Hendrix, co tworzy intrygujące połączenie między dwoma legendarnymi artystami z różnych epok.

Edukacja i Początki Kariery Muzycznej

Droga Jerzego Fryderyka Händla do świata muzyki nie była prosta i początkowo napotykała na przeszkody ze strony rodziny. Jednak jego niezwykły talent i determinacja sprawiły, że udało mu się pokonać początkowe bariery i rozpocząć karierę, która miała zrewolucjonizować muzykę barokową. Kluczowe okazały się wczesne kontakty z muzyką i wsparcie ze strony wpływowych osób.

Wczesna Edukacja i Wpływy

Według pierwszej biografii autorstwa Johna Mainwaringa, młody Händel miał potajemnie ćwiczyć grę na klawikordzie na strychu rodzinnego domu. Edukacja muzyczna Händla rozpoczęła się dzięki interwencji lokalnego władcy, na którym ogromne wrażenie zrobiła gra chłopca na organach.

Studia Prawnicze i Decyzja o Muzyce

Zgodnie z obietnicą daną ojcu, Händel rozpoczął w 1702 roku studia prawnicze na Uniwersytecie w Halle. Jednak jego serce należało do muzyki, co skłoniło go do rezygnacji ze studiów prawniczych i całkowitego poświęcenia się swojej prawdziwej pasji. Ta decyzja była kluczowa dla jego przyszłej kariery.

Pierwsi Nauczyciele i Mentoring

Od 1696 roku gry na organach uczył go Friedrich Wilhelm Zachau. Pod jego okiem Händel zdobywał cenne szlify muzyczne, które zaowocowały jego mianowaniem na stanowisko organisty w katedrze w Halle. To właśnie tam, w 1702 roku, Händel objął prestiżowe stanowisko organisty.

Znajomość z Georgiem Philippem Telemannem

W 1701 roku Jerzy Fryderyk Händel poznał Georga Philippa Telemanna, jednego z czołowych kompozytorów epoki baroku. Ta wieloletnia przyjaźń okazała się kluczowa dla rozwoju Händla jako kompozytora operowego, wpływając na jego zainteresowanie tym gatunkiem muzycznym.

Kariera Zawodowa i Działalność Kompozytorska

Kariera Jerzego Fryderyka Händla była dynamiczna i pełna podróży, obejmująca kluczowe ośrodki muzyczne Europy. Od niemieckiego Hamburga, przez Włochy, po osiedlenie się w Londynie, Händel stopniowo budował swoją reputację, tworząc dzieła, które do dziś zachwycają swoją siłą wyrazu i kunsztem kompozytorskim. Szczególnie jego dokonania w dziedzinie opery i oratorium ugruntowały jego pozycję jako jednego z gigantów muzyki barokowej.

Okres Hamburski i Debaty Operowe

W latach 1704–1706 Händel przebywał w Hamburgu, gdzie pracował jako skrzypek i klawesynista w Oper am Gänsemarkt. To właśnie tam zadebiutował na scenie operowej z premierą swojej pierwszej opery, „Almira”, która odniosła znaczący sukces, doczekując się 20 powtórzeń.

Podróż po Włoszech i Sukcesy Operowe

W latach 1706–1710 Jerzy Fryderyk Händel odbył czteroletnią podróż po Włoszech, podczas której poznał wybitnych mistrzów, takich jak Arcangelo Corelli i Domenico Scarlatti. Odniósł tam znaczące sukcesy operami „Rodrigo” oraz „Agrippina”, z których ta druga została wystawiona w Wenecji aż 27 razy z rzędu.

Służba u Elektora Hanoweru i Przeprowadzka do Anglii

W 1710 roku Händel został muzykiem na dworze Jerzego Ludwika, elektora Hanoweru. Ta posada zapewniła mu stabilność i środki finansowe, pozwalające na dalszy rozwój kariery. Ostatecznie, w 1712 roku, Händel osiedlił się w Anglii, która stała się jego nowym domem i miejscem największych sukcesów.

Royal Academy of Music i Lata Triumfów Operowych

W 1719 roku Jerzy Fryderyk Händel został „mistrzem orkiestry” w nowo założonej Royal Academy of Music. Lata 20. XVIII wieku były okresem jego największych triumfów operowych, w tym niezwykle popularnego dzieła „Juliusz Cezar w Egipcie” (Giulio Cesare in Egitto).

Przejście od Opery do Oratorium

W latach 40. XVIII wieku nastąpiła znacząca zmiana w twórczości Händla, który całkowicie zrezygnował z komponowania oper na rzecz oratoriów w języku angielskim. Decyzja ta była podyktowana preferencjami londyńskiej publiczności, co pozwoliło mu na eksplorację nowych form wyrazu i tematów.

Najsłynniejsze Oratorium: „Mesjasz”

Najsłynniejszym oratorium Jerzego Fryderyka Händla jest „Mesjasz” (Messiah), którego premiera miała miejsce w Dublinie w 1742 roku. Z tym monumentalnym dziełem wiąże się tradycja wstawania podczas wykonywania chóru „Hallelujah”.

Muzyka Okolicznościowa dla Dworu

Händel tworzył również wielkie dzieła na zamówienie dworu, dostosowując swoją muzykę do specyficznych okazji. Do najbardziej znanych przykładów należą „Water Music” (Muzyka na wodzie) z 1717 roku oraz „Muzyka dla Królewskich Ogni Sztucznych” (Music for the Royal Fireworks) z 1749 roku.

Innowacje w Instrumentacji

Jerzy Fryderyk Händel nie bał się eksperymentów z instrumentacją, wprowadzając do swoich dzieł nowe i rzadko spotykane brzmienia. W oratorium „Saul” użył carillonu, a w operze „Juliusz Cezar w Egipcie” wprowadził harfy i mandoliny, co stanowiło nowość w ówczesnej praktyce wykonawczej.

Osiągnięcia i Wpływ Jerzego Fryderyka Händla

Dziedzictwo Jerzego Fryderyka Händla jest monumentalne i wykracza daleko poza ramy epoki baroku. Jego muzyka, cechująca się siłą wyrazu, dramatyzmem i doskonałością formy, nadal inspiruje i porusza słuchaczy na całym świecie. Händel nie tylko zdefiniował gatunki takie jak opera i oratorium, ale również wpłynął na kolejne pokolenia kompozytorów, pozostawiając trwały ślad w historii muzyki.

Najważniejsze Dzieła Muzyczne

Do najważniejszych dzieł Jerzego Fryderyka Händla należą jego liczne opery, takie jak „Almira”, „Rodrigo”, „Agrippina”, „Juliusz Cezar w Egipcie”, czy „Tamerlano”, a także monumentalne oratoria, z których najsłynniejszym jest „Mesjasz”. Kompozytor tworzył również muzykę okolicznościową, jak „Water Music” i „Muzyka dla Królewskich Ogni Sztucznych”.

Wpływ na Muzykę i Kultura Popularna

Wpływ Jerzego Fryderyka Händla na muzykę jest nie do przecenienia. Kompozytorzy epoki baroku, a także późniejszych okresów, czerpali inspirację z jego dzieł. Jego muzyka przetrwała próbę czasu, a niektóre jej fragmenty stały się częścią kultury popularnej, czego dowodem jest oficjalny hymn Ligi Mistrzów, będący adaptacją kantaty koronacyjnej Händla „Zadok the Priest”.

Hołdy od Innych Kompozytorów

Wielkość talentu Jerzego Fryderyka Händla była doceniana przez jego współczesnych i następców. Wolfgang Amadeus Mozart powiedział o nim: „Kiedy chce, uderza niczym grom”, podkreślając jego umiejętność wywoływania silnych efektów emocjonalnych. Z kolei Ludwig van Beethoven uważał Händla za największego kompozytora w historii.

Zdrowie i Wyzwania Życiowe

Mimo artystycznych sukcesów, życie Jerzego Fryderyka Händla naznaczone było również poważnymi problemami zdrowotnymi, które znacząco wpływały na jego twórczość i codzienne funkcjonowanie. Szczególnie pod koniec życia, postępująca ślepota stanowiła dla niego ogromne wyzwanie.

Paraliż i Terapia

W kwietniu 1737 roku Jerzy Fryderyk Händel doznał paraliżu prawej ręki, co uniemożliwiło mu grę na instrumentach. Skuteczną pomoc przyniosła mu dopiero kuracja w wodach termalnych w Akwizgranie.

Postępująca Ślepota i Nieudane Operacje

Pod koniec życia Händel cierpiał na postępującą ślepotę, która uniemożliwiła mu dalszą pracę. W 1751 roku stracił wzrok w lewym oku, a w 1752 roku całkowicie oślepł, mimo prób ratowania wzroku przez znanych okulistów.

Kontrowersje i Skandale w Życiu Händla

Życie Jerzego Fryderyka Händla, podobnie jak wielu artystów jego epoki, nie było wolne od kontrowersji i skandali. Jego dynamiczna kariera i silna osobowość często prowadziły do konfliktów, rywalizacji i publicznych debat.

Pojedynki i Spory

W 1704 roku doszło do krwawego sporu między Händlem a Johannem Matthesonem, znanym kompozytorem i pisarzem muzycznym. Händel ocalał tylko dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności, gdy szpada przeciwnika zatrzymała się na mosiężnym guziku jego surduta.

Rywalizacja Zawodowa

Kariera Händla w Londynie była naznaczona silną konkurencją, szczególnie ze strony „Opera of the Nobility”, towarzystwa operowego wspieranego przez księcia Walii Fryderyka Ludwika. Ta rywalizacja świadczyła o jego znaczącej pozycji na londyńskiej scenie muzycznej.

Zarzuty o Plagiaty i Zapożyczenia

Händel często wykorzystywał w swoich dziełach fragmenty utworów innych kompozytorów, co budziło kontrowersje. Choć zapożyczenia były powszechne w muzyce barokowej, dosłowność niektórych cytatów w twórczości Händla była przedmiotem debat.

Konflikty ze Środowiskami Religijnymi

Oratoria „Mesjasz” i „Izrael w Egipcie” spotkały się z krytyką środowisk protestanckich, które uważały za niestosowne wystawianie tekstów biblijnych w teatrach, co było postrzegane jako naruszenie świętości.

Ciekawostki z Życia Jerzego Fryderyka Händla

Życie Jerzego Fryderyka Händla obfituje w fascynujące anegdoty i fakty, które pozwalają lepiej poznać jego osobowość i kontekst epoki. Od jego wpływu na współczesną muzykę po dowcipne uwagi na temat innych artystów, Händel pozostaje postacią barwną i intrygującą.

Muzyka do Ligi Mistrzów

Oficjalny hymn Ligi Mistrzów jest adaptacją kantaty koronacyjnej Händla „Zadok the Priest”, pierwotnie stworzonej na koronację króla Jerzego II Hanowerskiego.

Opinie o Händlu

Wolfgang Amadeus Mozart powiedział o nim: „Kiedy chce, uderza niczym grom”, a Ludwig van Beethoven uważał Händla za największego kompozytora w historii.

Anedoty Kulinarno-Muzyczne

Händel prywatnie kpił z braku umiejętności technicznych Christopha Willibalda Glucka, twierdząc, że ten zna się na kontrapunkcie nie lepiej niż jego kucharz, Gustavus Waltz.

Szczegóły Pogrzebu i Miejsca Pochówku

Jerzy Fryderyk Händel został pochowany 20 kwietnia 1759 roku w Opactwie Westminsterskim w Londynie, w obecności około 3000 osób. Jego grób znajduje się w Kaplicy Północnej.

Dodatkowe Fakty o Miejscu Urodzenia i Naturalizacji

Halle, miejsce narodzin kompozytora, leżało wówczas w granicach Brandenburgii-Prus. Akt naturalizacji z 1727 roku umożliwił Händlowi pełną integrację z brytyjskim społeczeństwem.

Kluczowe Okresy w Karierze Jerzego Fryderyka Händla

Kariera Jerzego Fryderyka Händla była dynamiczna i obejmowała kilka kluczowych etapów, które ukształtowały go jako kompozytora i wpłynęły na jego późniejsze dokonania.

Chronologia Kariery

Najważniejsze Dzieła Jerzego Fryderyka Händla

Twórczość Jerzego Fryderyka Händla obejmuje szerokie spektrum gatunków muzycznych, od monumentalnych oratoriów po lekką muzykę okolicznościową. Jego dzieła są świadectwem jego wszechstronności i geniuszu kompozytorskiego.

Wybrane Dzieła Operowe

• Almira (1705)
• Rodrigo (1707)
• Agrippina (1709)
• Juliusz Cezar w Egipcie (1724)
• Tamerlano (1724)
• Deidamia (1741)

Wybrane Oratoria

• Mesjasz (1742)
• Izrael w Egipcie (1739)
• Jefte (1751)

Muzyka Okolicznościowa i Instrumentalna

• Water Music (1717)
• Muzyka dla Królewskich Ogni Sztucznych (1749)
• Zadok the Priest (kantata koronacyjna)

Warto wiedzieć: Jerzy Fryderyk Händel był znany ze swojej hojności i aktywnej działalności dobroczynnej, często wykonując swoje dzieła na cele charytatywne.

Kontrowersje i Krytyka w Twórczości Händla

Mimo powszechnego uznania, twórczość i życie Jerzego Fryderyka Händla nie były wolne od krytyki i kontrowersji, które świadczą o jego dynamicznej pozycji w świecie sztuki i społeczeństwie.

Zarzuty i Krytyka

• Zarzuty o plagiaty i zapożyczenia: Händel często wykorzystywał w swoich dziełach fragmenty utworów innych kompozytorów, co budziło kontrowersje ze względu na dosłowność niektórych cytatów.
• Konflikt z Kościołem: Oratoria „Mesjasz” i „Izrael w Egipcie” spotkały się z krytyką środowisk protestanckich, które uważały za niestosowne wystawianie tekstów biblijnych w teatrach.
• Rywalizacja z innymi kompozytorami: Kariera Händla w Londynie była naznaczona silną konkurencją, szczególnie ze strony „Opery of the Nobility”.

Dziedzictwo i Wpływ Jerzego Fryderyka Händla

Jerzy Fryderyk Händel pozostawił po sobie niezatarty ślad w historii muzyki. Jego twórczość wciąż inspiruje i porusza kolejne pokolenia artystów i słuchaczy, a jego wpływ jest widoczny w wielu aspektach kultury muzycznej.

Warto wiedzieć: Jerzy Fryderyk Händel, mimo problemów zdrowotnych pod koniec życia, takich jak paraliż ręki czy postępująca ślepota, stworzył dzieła o niezwykłej sile wyrazu, które do dziś stanowią fundament muzyki barokowej.

Jerzy Fryderyk Händel, mimo licznych wyzwań zdrowotnych i zawodowych, pozostawił po sobie niezatarte dziedzictwo muzyczne, które do dziś porusza serca słuchaczy na całym świecie. Jego twórczość jest świadectwem nie tylko genialnego talentu, ale także niezwykłej siły ducha i determinacji w obliczu przeciwności.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Georg_Friedrich_H%C3%A4ndel