Peter Henry Fonda, urodzony 23 lutego 1940 roku w Nowym Jorku, był wybitnym amerykańskim aktorem, reżyserem i scenarzystą, który na stałe zapisał się w historii kina jako ikona kontrkultury, przede wszystkim dzięki swojej niezapomnianej roli w filmie „Easy Rider”. Jako syn legendarnego aktora Henry’ego Fondy i brat Jane Fondy, Peter był częścią jednej z najważniejszych dynastii aktorskich w Hollywood. Jego kariera, trwająca nieprzerwanie przez 62 lata, od debiutu w 1957 roku aż do śmierci w 2019 roku, zaowocowała dwukrotną nominacją do Oscara i dwoma Złotymi Globami. Na sierpień 2019 roku, w chwili śmierci, miał 79 lat.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 79 lat (na sierpień 2019)
- Żona/Mąż: Jego pierwszą żoną była Susan Jane Brewer, z którą miał dwoje dzieci.
- Dzieci: Bridget Fonda (aktorka) i Justin Fonda.
- Zawód: Aktor, reżyser, scenarzysta, producent.
- Główne osiągnięcie: Ikona kontrkultury, współtwórca i gwiazda filmu „Easy Rider”, nominowany do Oscara za rolę w „Ulee’s Gold”.
Peter Fonda: Syn Legendy i Ikona Kontrkultury
Peter Henry Fonda, znany również jako peter fonda, urodził się 23 lutego 1940 roku w Nowym Jorku. Był jedynym synem cenionego aktora Henry’ego Fondy i Frances Ford Seymour. Jego pochodzenie z tak znanej rodziny aktorskiej od początku umiejscawiało go w centrum uwagi świata filmowego. Jednak Peter Fonda poszedł własną drogą, stając się postacią wyrazistą i często postrzeganą jako outsider. Jego życie naznaczone było zarówno sukcesami artystycznymi, jak i osobistymi tragediami. Kariera Petera Fondy trwała imponujące 62 lata, od 1957 roku aż do jego śmierci 16 sierpnia 2019 roku w Los Angeles. Był wszechstronnym filmowcem – jego dorobek obejmuje nie tylko aktorstwo, ale również reżyserię i pisanie scenariuszy. Jego wpływy na kulturę popularną są niezaprzeczalne, a postać Wyatta w „Easy Rider” stała się symbolem pokolenia lat 60. W wieku 79 lat zmarł z powodu niewydolności oddechowej związanej z rakiem płuc.
Rodzina i Życie Prywatne Petera Fondy
Dziedzictwo Aktorskie
Peter Fonda był nieodłączną częścią jednej z najbardziej wpływowych dynastii w historii Hollywood. Jako syn Henry’ego Fondy, dziedziczył bogate dziedzictwo aktorskie. Jego siostrą była znana aktorka i aktywistka Jane Fonda, a córka Bridget Fonda również podążyła śladami rodziny, stając się rozpoznawalną aktorką. Ta silna więź rodzinna, choć nierzadko skomplikowana, stanowiła ważny element jego życia i kariery. Warto wspomnieć, że film „Wanda Nevada” z 1979 roku jest jedyną produkcją, w której Peter wystąpił na ekranie ze swoim ojcem, Henrym Fondą, który zagrał tam epizodyczną rolę.
Tragedia Dzieciństwa i Pierwsze Małżeństwo
Wczesne lata życia Petera Fondy naznaczone były głęboką tragedią. Gdy miał zaledwie 10 lat, jego matka, Frances Ford Seymour, popełniła samobójstwo w szpitalu psychiatrycznym. Przez pięć lat prawda o okolicznościach i miejscu jej śmierci była ukrywana przed młodym Peterem, który dowiedział się o niej dopiero jako piętnastolatek. To traumatyczne doświadczenie z pewnością wpłynęło na jego późniejsze życie i twórczość. W 1961 roku Peter Fonda poślubił Susan Jane Brewer. Z tego związku narodziło się dwoje dzieci, w tym córka Bridget. Małżeństwo trwało 13 lat, kończąc się rozwodem w 1974 roku.
Kariera Artystyczna Petera Fondy
Debiut Sceniczny i Początki w Filmie
Kariera Petera Fondy rozpoczęła się na deskach nowojorskiego Broadwayu. W 1961 roku wystąpił w sztuce „Blood, Sweat and Stanley Poole”, za którą otrzymał prestiżowe wyróżnienia: New York Drama Critics’ Circle Award oraz Theatre World Award. Te nagrody stanowiły znakomite otwarcie dla jego dalszej drogi artystycznej. Pierwszą rolę filmową zagrał w 1963 roku w produkcji „Tammy and the Doctor”, gdzie partnerował Sandrze Dee. W tym samym roku wystąpił w filmie wojennym „The Victors”, co jasno wskazywało na jego duży potencjał w branży filmowej. Fonda urodził się 23 lutego 1940 roku.
Ikona Kontrkultury i „Easy Rider”
Przełomowym momentem w karierze Petera Fondy, a zarazem w historii kina, był rok 1969. Wówczas to Fonda stał się twarzą pokolenia dzięki filmowi „Easy Rider”. Nie tylko zagrał w nim postać Wyatta, ale również współtworzył scenariusz i wyprodukował ten przełomowy obraz. Film, zrealizowany za skromną kwotę około 360 000 dolarów, zarobił ponad 40 milionów, stając się globalnym fenomenem i potwierdzając status Fondy jako ikony kontrkultury. Sukces ten przyniósł mu również nominację do Oscara za scenariusz. Film easy rider na zawsze zmienił oblicze kina amerykańskiego.
W połowie lat 60. Peter Fonda, postrzegany jako „outsider” i nonkonformista, zaczął eksperymentować z filmami klasy B, współpracując z wizjonerem kina eksploatacji, Rogerem Cormanem. Wystąpił m.in. w filmie „The Wild Angels” (1966), gdzie wcielił się w rolę lidera gangu motocyklowego, oraz w „The Trip” (1967), filmie eksplorującym doświadczenia związane z użyciem LSD, do którego scenariusz napisał Jack Nicholson. Te role utrwaliły jego wizerunek buntownika i postaci wykraczającej poza schematy Hollywood. Warto wspomnieć o jego wpływie na kulturę, a w szczególności na muzykę – wypowiedź Fondy podczas sesji z LSD z Johnem Lennonem i George’em Harrisonem zainspirowała Beatlesów do napisania piosenki „She Said She Said”.
Debiut Reżyserski i Gwiazda Kina Akcji
W 1971 roku Peter Fonda zadebiutował jako reżyser, tworząc rewizjonistyczny western „The Hired Hand”. W filmie tym zagrał również główną rolę. Choć początkowo dzieło to poniosło porażkę komercyjną, z czasem zostało docenione i w 2001 roku odrestaurowane, zyskując status filmu kultowego. Po sukcesach związanych z motocyklowymi produkcjami, Fonda stał się również cenioną gwiazdą kina akcji lat 70. Wystąpił w takich hitach jak „Dirty Mary, Crazy Larry” (1974), „Race with the Devil” (1975) czy „Futureworld” (1976), potwierdzając swoją wszechstronność i zdolność do przyciągania widzów.
Wielki Powrót i Uznanie Krytyków
Rok 1997 przyniósł Peterowi Fondzie spektakularny renesans kariery. Rola milczącego pszczelarza w filmie „Ulee’s Gold” przyniosła mu drugą w życiu nominację do Oscara, tym razem w kategorii najlepszego aktora, a także prestiżową statuetkę Złotego Globu. To osiągnięcie było dowodem jego niezmiennego talentu i zdolności do tworzenia głębokich, zapadających w pamięć postaci. Sukces ten umocnił jego pozycję w Hollywood jako aktora o niezwykłej charyzmie i warsztacie.
Nagrody i Osiągnięcia
Najważniejsze Wyróżnienia
Peter Fonda, jako artysta o wybitnym dorobku, był wielokrotnie doceniany przez branżę filmową.
- Nominacje do Oscara: Dwie nominacje: za scenariusz oryginalny do „Easy Rider” (1970) i za najlepszą rolę męską w „Ulee’s Gold” (1998).
- Złote Globy: Dwa Złote Globy – za rolę w „Ulee’s Gold” (1998) i za rolę drugoplanową w filmie telewizyjnym „The Passion of Ayn Rand” (2000).
- Hollywood Walk of Fame: Gwiazda przyznana w 2003 roku (7018 Hollywood Blvd).
Wspomnienia, Kontrowersje i Ciekawostki
Groźny Wypadek i Jego Konsekwencje
Jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń w życiu Petera Fondy był wypadek, który wydarzył się na miesiąc przed jego 11. urodzinami. Przypadkowo postrzelił się w brzuch, otarłszy się o śmierć. Rekonwalescencja trwała kilka miesięcy i odbywała się w stacji górskiej Nainital w północnych Indiach. To niemal śmiertelne doświadczenie wywarło znaczący wpływ na jego postrzeganie świata, co znalazło odzwierciedlenie w jego późniejszych wypowiedziach i twórczości. Warto wiedzieć: Wspomnienie tego niemal śmiertelnego postrzału („Wiem, jak to jest być martwym”) wypowiedziane podczas sesji z LSD z Johnem Lennonem i George’em Harrisonem, zainspirowało Beatlesów do napisania piosenki „She Said She Said” z albumu „Revolver”.
Wizerunek Nonkonformisty i Problemy z Prawem
W połowie lat 60. Peter Fonda zyskał w Hollywood opinię nonkonformisty. Regularne zażywanie LSD i zapuszczenie długich włosów sprawiły, że tradycyjne wytwórnie filmowe zaczęły go unikać, uznając za postać zbyt radykalną dla głównego nurtu. Jego wizerunek „dropouta” był silnie związany z jego rolami i stylem życia. Fonda miał również problemy z prawem – w sierpniu 1966 roku został oskarżony o posiadanie marihuany, choć w grudniu tego samego roku został uniewinniony. W listopadzie 1966 roku został aresztowany podczas zamieszek na Sunset Strip. Jednym z bardziej kontrowersyjnych filmów w jego reżyserii był „Wanda Nevada” z 1979 roku. W tym obrazie, jako 39-latek, zagrał postać będącą obiektem uczuć 13-letniej wówczas Brooke Shields. Film ten jest również jedyną produkcją, w której Peter wystąpił na ekranie ze swoim ojcem, Henrym Fondą.
Autobiografia i Głos w Grach Wideo
W 1998 roku Peter Fonda opublikował swoją autobiografię zatytułowaną „Don’t Tell Dad”. W tej szczerej książce opisał swoje skomplikowane relacje rodzinne i burzliwą karierę. Jego głos można również usłyszeć w popularnej grze wideo „Grand Theft Auto: San Andreas” (2004), gdzie wcielił się w postać „The Truth”, starego hipisa i teoretyka spiskowego. W 1967 roku nagrał również singiel „November Night” (napisany przez Grama Parsonsa), wydany przez wytwórnię Chisa, którego producentem był Hugh Masekela.
Peter Fonda zmarł 16 sierpnia 2019 roku w Los Angeles, w wieku 79 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo filmowe i niezatarte piętno w historii kina. Jego życie, naznaczone zarówno blaskiem sławy, jak i osobistymi trudnościami, stanowi fascynujący przykład kariery artystycznej pełnej pasji, buntu i nieustannego poszukiwania. Jego wpływ na kulturę, od kina po muzykę, jest niezaprzeczalny i wciąż inspiruje kolejne pokolenia twórców i widzów.
Filmografia Petera Fondy (wybrane produkcje)
| Rok | Tytuł | Rola |
|---|---|---|
| 1963 | Tammy and the Doctor | Dr. Michael Harmon |
| 1963 | The Victors | Footballer |
| 1966 | The Wild Angels | Heavenly Blues |
| 1967 | The Trip | John |
| 1969 | Easy Rider | Wyatt |
| 1971 | The Hired Hand | Harry Collings |
| 1974 | Dirty Mary, Crazy Larry | Larry |
| 1975 | Race with the Devil | Rodger |
| 1976 | Futureworld | Dr. Chuck Browning |
| 1979 | Wanda Nevada | Howard |
| 1997 | Ulee’s Gold | Ulee Jackson |
| 2000 | The Passion of Ayn Rand | Frank O’Connor |
Peter Fonda przez całe życie dowodził, że autentyczność i odwaga w podążaniu własną ścieżką są kluczowe w tworzeniu niezapomnianego dziedzictwa artystycznego. Jego postać jako ikony kontrkultury i symbolu wolności w „Easy Rider” na zawsze pozostanie inspiracją dla przyszłych pokoleń.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Peter Fonda?
Peter Fonda zmarł z powodu niewydolności oddechowej spowodowanej rakiem płuc. Odszedł w wieku 79 lat w swoim domu w Los Angeles.
Kim jest Peter Fonda?
Peter Fonda był znanym amerykańskim aktorem, reżyserem i producentem filmowym. Znany jest przede wszystkim z roli w filmie „Easy Rider”, który stał się ikoną kontrkultury lat 60.
Czyją córką jest Bridget Fonda?
Bridget Fonda jest córką Petera Fondy. Jest także wnuczką Henry’ego Fondy i siostrzenicą Jane Fondy, co czyni ją częścią znanej aktorskiej rodziny.
Czy Peter Fonda był na czarnej liście?
Peter Fonda nie był oficjalnie na czarnej liście Hollywood. Jednak jego zaangażowanie w kontrowersyjne filmy i postawy społeczne w latach 60. i 70. sprawiło, że jego kariera była czasem burzliwa.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Fonda
