Prokofiev – Siergiej Prokofjew: kompozytor, symfonia, op.

0

Siergiej Siergiejewicz Prokofiew (urodzony 27 kwietnia 1891 roku w Sontsowce, zmarły 5 marca 1953 roku w Moskwie) był jednym z najwybitniejszych kompozytorów rosyjskich XX wieku, pianistą i dyrygentem, którego twórczość wywarła znaczący wpływ na rozwój muzyki współczesnej. Na [marzec 1953] miał 61 lat. Jego życie naznaczone było zarówno błyskotliwą karierą, jak i burzliwymi wydarzeniami politycznymi. Był dwukrotnie żonaty, z pierwszą żoną, hiszpańską śpiewaczką Liną Codiną, miał dwóch synów, a drugą żoną była Mira Mendelson. Jego muzyka, łącząca innowacyjność z melodyjnością, do dziś fascynuje słuchaczy na całym świecie, stanowiąc ważną część światowego dziedzictwa kulturowego.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [marzec 1953] miał 61 lat.
• Żona/Mąż: Lina Codina (pierwsza żona), Mira Mendelson (druga żona).
• Dzieci: Dwóch synów z pierwszego małżeństwa.
• Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie innowacyjnej i melodyjnej muzyki, która jest kamieniem milowym w historii muzyki XX wieku, w tym baletów „Romeo i Julia” oraz „Kopciuszek”, a także bajki muzycznej „Piotruś i wilk”.

Podstawowe informacje o Siergieju Prokofiewie

Siergiej Siergiejewicz Prokofiew, powszechnie znany jako sergey prokofiev, urodził się 27 kwietnia 1891 roku (według starego stylu 15 kwietnia) w Sontsowce, malowniczej posiadłości na terenie Imperium Rosyjskiego, obecnie znajdującej się na Ukrainie. Już od najmłodszych lat wykazywał niezwykły talent muzyczny, co stanowiło zapowiedź jego przyszłej, wybitnej kariery. Jego wczesne kompozycje, takie jak pierwsza opera „Olbrzym” skomponowana w wieku dziewięciu lat, świadczyły o jego nieprzeciętnej wyobraźni i wczesnej dojrzałości artystycznej.

Wykształcenie muzyczne

Droga Siergieja Prokofiewa do mistrzostwa wiodła przez Konserwatorium Petersburskie, gdzie szlifował swój warsztat pod okiem wybitnych pedagogów. Uczył się harmonii i kontrapunktu u Anatolija Liadowa, dyrygentury u Nikołaja Czerepnina, a także zgłębiał tajniki orkiestracji pod kierunkiem Nikołaja Rimskiego-Korsakowa. To wszechstronne wykształcenie stanowiło solidną podstawę dla jego innowacyjnej i odważnej twórczości.

Data i okoliczności śmierci

Siergiej Prokofiew zmarł 5 marca 1953 roku w Moskwie, w wieku 61 lat. Jego śmierć zbiegła się z tragicznym w skutkach wydarzeniem – tego samego dnia odszedł Józef Stalin. Ironią losu jest fakt, że żałoba narodowa po radzieckim dyktatorze niemal całkowicie przyćmiła wieść o śmierci jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. To wydarzenie podkreśla burzliwy kontekst historyczny, w jakim przyszło tworzyć i żyć Siergiejowi Prokofiewowi.

Rodzina i życie prywatne Siergieja Prokofiewa

Życie osobiste Siergieja Prokofiewa było naznaczone zarówno miłością i tworzeniem rodziny, jak i dramatycznymi wydarzeniami, które miały głęboki wpływ na jego losy. Jego związki, podobnie jak jego muzyka, nie były pozbawione złożoności i emocjonalnych zwrotów akcji. Warto przyjrzeć się bliżej relacjom, które kształtowały codzienność tego wybitnego artysty.

Pierwsze małżeństwo i dzieci

W 1923 roku Siergiej Prokofiew poślubił hiszpańską śpiewaczkę Carolinę (Linę) Codinę. Ich związek przyniósł na świat dwóch synów, w tym Olega. Małżeństwo, choć początkowo pełne pasji, po latach wspólnego życia uległo rozpadowi. Para pozostawała w związku do 1941 roku, kiedy to doszło do ich separacji. Formalny rozwód nastąpił w 1947 roku, co stanowiło początek kolejnego, trudnego etapu w życiu kompozytora.

Drugie małżeństwo

W 1948 roku Siergiej Prokofiew po raz drugi wstąpił w związek małżeński. Jego żoną została Mira Mendelson, która była jego wieloletnią towarzyszką życia, a także współautorką libretta do jego ambitnej opery „Wojna i pokój”. Mira Mendelson odegrała kluczową rolę we wspieraniu kompozytora w trudnych latach powojennych, kiedy to stał się on ofiarą politycznych ataków i represji ze strony władz radzieckich.

Tragedia rodzinna po powrocie do ZSRR

Powrót Siergieja Prokofiewa do Związku Radzieckiego w 1936 roku, choć miał przynieść stabilizację, okazał się dla jego rodziny źródłem ogromnych tragedii. Jego hiszpańska żona, Lina, po rozstaniu z kompozytorem, została w 1948 roku aresztowana pod absurdalnym zarzutem szpiegostwa. Skazano ją na 20 lat łagru. Dopiero po śmierci Stalina i samego Prokofiewa, w 1956 roku, Lina odzyskała wolność, co jest smutnym świadectwem represyjnego systemu tamtych czasów.

Kariera zawodowa i twórczość Siergieja Prokofiewa

Kariera Siergieja Prokofiewa to historia niezwykłego talentu, odwagi artystycznej i nieustannej ewolucji. Od wczesnych lat młodości, kiedy okrzyknięto go „cudownym dzieckiem”, po dojrzałe lata, kiedy tworzył arcydzieła, jego droga była pełna wyzwań, sukcesów i nieoczekiwanych zwrotów akcji. Jego muzyka, często charakteryzująca się śmiałymi harmoniami i rytmami, zrewolucjonizowała krajobraz muzyki klasycznej XX wieku.

Początki kariery jako „cudowne dziecko”

Talent Siergieja Prokofiewa objawił się niezwykle wcześnie. Już w wieku zaledwie pięciu lat skomponował swoją pierwszą utwór fortepianowy, zatytułowany „Indyjski galop”, który został zapisany przez jego matkę. Jego dziecięca wyobraźnia nie znała granic, a w wieku dziewięciu lat stworzył swoją pierwszą operę, „Olbrzym”. Te wczesne kompozycje były zapowiedzią geniuszu, który miał w pełni rozkwitnąć w późniejszych latach jego kariery.

Reputacja muzycznego buntownika

W czasach studiów na Konserwatorium Petersburskim, Siergiej Prokofiew zyskał reputację muzycznego buntownika i ikonoklasty. Jego pierwsze dwa koncerty fortepianowe, charakteryzujące się agresywną dysonansowością i niezwykle wymagającą techniką wykonawczą, szokowały publiczność i krytyków. Prokofiew nie bał się łamać konwencji i eksplorować nowe brzmienia, co przysporzyło mu zarówno zagorzałych zwolenników, jak i przeciwników. Jego muzyka była odbiciem burzliwych czasów, w których przyszło mu tworzyć.

Współpraca z Ballets Russes

Jednym z kluczowych momentów w karierze Siergieja Prokofiewa była współpraca z impresariem Siergiejem Diagilewem i jego zespołem Ballets Russes. Choć Diagilew początkowo odrzucił jego projekt baletu „Ała i Łolli”, dostrzegł potencjał w młodym kompozytorze i zamówił kolejne dzieła. Sukcesem okazały się balety takie jak „Chout” (Błazen), „Le pas d’acier” oraz „Syn marnotrawny”, które ugruntowały pozycję Prokofiewa jako jednego z czołowych twórców muzyki baletowej swoich czasów.

Okres emigracji (1918–1936)

Po rewolucji październikowej w 1917 roku, Siergiej Prokofiew, za zgodą ówczesnego komisarza ludowego ds. oświaty, Anatolija Łunaczarskiego, zdecydował się opuścić Rosję. Rozpoczął się okres jego emigracji, który trwał do 1936 roku. W tym czasie mieszkał kolejno w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Paryżu. Koncertował jako pianista i komponował na zamówienie prestiżowych zachodnich instytucji. Jednym z jego najbardziej znanych dzieł z tego okresu jest opera „Miłość do trzech pomarańczy”, zamówiona przez operę w Chicago.

Powrót do Związku Radzieckiego

W 1936 roku Siergiej Prokofiew podjął decyzję o stałym powrocie do swojej ojczyzny. Decyzja ta, podjęta wraz z rodziną, zaowocowała powstaniem jednych z jego najbardziej przystępnych i popularnych dzieł, które na stałe wpisały się do kanonu muzyki klasycznej. Do tego okresu należą między innymi bajka muzyczna „Piotruś i wilk” oraz monumentalny balet „Romeo i Julia”. Powrót do ZSRR oznaczał jednak również konieczność dostosowania się do obowiązującej ideologii i polityki kulturalnej.

Nagrody i osiągnięcia Siergieja Prokofiewa

Siergiej Prokofiew był kompozytorem, którego talent i innowacyjność były wielokrotnie doceniane. Jego osiągnięcia wykraczały poza ramy akademickie, zdobywając uznanie zarówno wśród krytyków, jak i szerokiej publiczności. W swoim dorobku posiada wiele nagród i wyróżnień, które świadczą o jego pozycji jako jednego z najważniejszych twórców muzyki XX wieku.

Zwycięstwo w „bitwie fortepianów”

Rok 1914 był przełomowy dla młodego Siergieja Prokofiewa. Kończąc studia w Konserwatorium Petersburskim, wziął udział w prestiżowym konkursie dla pięciu najlepszych studentów fortepianu. Jego wykonanie własnego, nowatorskiego I Koncertu fortepianowego przyniosło mu zwycięstwo. Nagrodą był fortepian marki Schroeder, symbol uznania dla jego talentu i wirtuozerii. To wydarzenie zapoczątkowało jego drogę do międzynarodowej sławy.

Uznanie za klasyka nowoczesności

Dziś Siergiej Prokofiew jest powszechnie uznawany za jednego z głównych kompozytorów XX wieku, klasyka muzyki nowoczesności. Jego dorobek artystyczny jest imponujący i obejmuje szeroki wachlarz gatunków. Skomponował 7 ukończonych oper, 7 symfonii, 8 baletów, 5 koncertów fortepianowych oraz 9 sonat fortepianowych. Każde z tych dzieł stanowi unikalny wkład w rozwój muzyki i jest świadectwem jego nieposkromionej kreatywności.

Charakterystyka muzyki i stylu Siergieja Prokofiewa

Muzyka Siergieja Prokofiewa jest niezwykle charakterystyczna i rozpoznawalna. Łączy w sobie innowacyjność z pewną dozą tradycji, tworząc niepowtarzalne brzmienie, które porusza i intryguje. Jego styl ewoluował na przestrzeni lat, ale zawsze pozostawał wierny jego indywidualnemu geniuszowi. Zarówno w wielkich formach symfonicznych i baletowych, jak i w kameralnych utworach, Prokofiew potrafił tworzyć dzieła o ogromnej sile wyrazu.

Dzieła symfoniczne i baletowe

Wśród arcydzieł Siergieja Prokofiewa znajdują się dzieła symfoniczne i baletowe, które na stałe wpisały się do światowego repertuaru. Symfonia „Klasyczna”, napisana w stylu, w jakim pisałby Haydn, gdyby żył w 1917 roku, jest przykładem jego wirtuozerii w odwoływaniu się do tradycji z nowoczesnym twistem. Inne znakomite kompozycje to między innymi suita „Lejtnant Kiże” oraz monumentalny balet „Kopciuszek”, które zachwycają bogactwem orkiestracji i melodyjnością.

Muzyka filmowa i patriotyczna

Okres II wojny światowej był dla Siergieja Prokofiewa czasem intensywnej pracy twórczej, która zaowocowała dziełami o silnym ładunku patriotycznym. Skomponował wówczas muzykę do filmu „Aleksander Newski”, która do dziś pozostaje jednym z najbardziej znanych przykładów ścieżki dźwiękowej do filmu historycznego. Jego najbardziej ambitnym dziełem operowym z tego okresu jest adaptacja epickiej powieści Lwa Tołstoja – opera „Wojna i pokój”.

Kontrowersje i trudności w życiu Siergieja Prokofiewa

Życie Siergieja Prokofiewa, pomimo jego ogromnego talentu i międzynarodowego uznania, nie było pozbawione trudności i kontrowersji. Szczególnie dotkliwe okazały się naciski polityczne w Związku Radzieckim, które miały znaczący wpływ na jego twórczość i życie osobiste. Te wyzwania ukazały siłę jego charakteru i determinację w dążeniu do wolności artystycznej.

Atak polityczny w 1948 roku

W 1948 roku Siergiej Prokofiew stał się ofiarą brutalnej nagonki politycznej, skierowanej przeciwko tzw. „formalizmowi” w sztuce. Władze radzieckie oskarżyły go o tworzenie muzyki „antydemokratycznej” i obcej narodowi radzieckiemu. Te zarzuty miały druzgocący wpływ na jego zdrowie psychiczne i fizyczne, a także na jego sytuację finansową. Prokofiew musiał zmagać się z presją i ograniczeniami, które narzucał mu reżim.

Skandal w Pawłowsku

Już w młodości Siergiej Prokofiew budził kontrowersje. Premiera jego II Koncertu fortepianowego w 1913 roku w Pawłowsku wywołała prawdziwy skandal. Publiczność była zszokowana nowatorskim brzmieniem i agresywnością utworu, a wśród okrzyków typu „koty na dachu robią lepszą muzykę” pojawiały się głosy zachwytu ze strony modernistycznej części widowni. To wydarzenie pokazało, jak bardzo muzyka Prokofiewa wyprzedzała swoje czasy.

Ciekawostki z życia Siergieja Prokofiewa

Siergiej Prokofiew był postacią o wielu pasjach i nietypowych zainteresowaniach, które wykraczały poza świat muzyki. Jego życie obfitowało w anegdoty i ciekawostki, które rzucają światło na jego osobowość i unikatowy sposób postrzegania świata. Te drobne szczegóły dodają głębi portretowi tego wybitnego artysty.

Pasja do szachów

Jedną z największych pasji Siergieja Prokofiewa, obok muzyki, były szachy. Swoją fascynację tą strategiczną grą rozwijał od siódmego roku życia. Jego zamiłowanie do szachów było tak wielkie, że w 1914 roku udało mu się pokonać w symultanie samego przyszłego mistrza świata, José Raúla Capablankę. W latach 30. XX wieku regularnie mierzył się przy szachownicy z innymi wybitnymi graczami, takimi jak Michaił Botwinnik.

Statystyki błędów jako student

Jako student Konserwatorium Petersburskiego, Siergiej Prokofiew był postrzegany przez niektórych jako arogancki. Jego specyficzną cechą było prowadzenie dokładnych statystyk błędów popełnianych przez jego kolegów z klasy. Choć mogło to nie przysparzać mu popularności, świadczyło o jego niezwykłej skrupulatności i analitycznym umyśle, który przenosił również na swoje kompozycje.

Relacja ze Strawińskim

Choć Igor Strawiński i Siergiej Prokofiew byli gigantami rosyjskiej muzyki XX wieku, ich relacje były złożone i nie zawsze łatwe. Mimo rywalizacji i odmiennych dróg artystycznych, istniał między nimi pewien wzajemny szacunek. Strawiński, znany ze swojego krytycznego podejścia do współczesnej muzyki, nazwał balet Prokofiewa „Błazen” (Chout) jedynym utworem muzyki nowoczesnej, którego słuchał z autentyczną przyjemnością.

Wsparcie młodych talentów

Mimo że w późnych latach życia Siergiej Prokofiew doświadczał ataków politycznych i trudności finansowych, nigdy nie stracił wiary w młode talenty. Cieszył się wsparciem nowej generacji wybitnych wirtuozów, dla których tworzył swoje dzieła. Swiatosław Richter, legendarny pianista, był adresatem IX Sonaty fortepianowej, a Mścisław Rostropowicz, wybitny wiolonczelista, otrzymał od Prokofiewa imponującą Symfonię-Koncert na wiolonczelę.

Kluczowe dzieła Siergieja Prokofiewa

Warto wiedzieć: Dorobek kompozytorski Siergieja Prokofiewa jest niezwykle bogaty i obejmuje dzieła z różnych gatunków muzycznych, które na stałe wpisały się do światowego repertuaru. Jego twórczość charakteryzuje się unikalnym połączeniem innowacyjności z melodyjnością.

Wybrane balety

• „Chout” (Błazen)
• „Le pas d’acier”
• „Syn marnotrawny”
• „Romeo i Julia”
• „Kopciuszek”

Wybrane opery

• „Olbrzym”
• „Miłość do trzech pomarańczy”
• „Wojna i pokój”

Wybrane dzieła symfoniczne i fortepianowe

• Symfonia „Klasyczna”
• Suita „Lejtnant Kiże”
• I Koncert fortepianowy
• II Koncert fortepianowy
• IX Sonata fortepianowa
• „Piotruś i wilk”

Tabela: Etapy kariery Siergieja Prokofiewa

Kontekst historyczny

Warto wiedzieć: Siergiej Prokofiew tworzył w burzliwych czasach przełomu politycznego i społecznego w Rosji. Rewolucja październikowa w 1917 roku znacząco wpłynęła na jego decyzje dotyczące miejsca zamieszkania i kariery. W tym samym roku, w którym skomponował Symfonię „Klasyczną”, świat pogrążony był w I wojnie światowej, a w Rosji narastały nastroje rewolucyjne.

Ironią losu jest, że Siergiej Prokofiew zmarł tego samego dnia, co Józef Stalin. Ta zbieżność wydarzeń spowodowała, że informacje o śmierci wybitnego kompozytora zostały niemal całkowicie przyćmione przez żałobę narodową po radzieckim dyktatorze, co stanowi smutny symbol wpływu polityki na życie artystów w tamtych czasach. To wydarzenie podkreśla trudne realia, w jakich funkcjonowali artyści w Związku Radzieckim.

Siergiej Prokofiew, jako jeden z najważniejszych kompozytorów XX wieku, pozostawił po sobie dziedzictwo muzyczne o ogromnej wartości, które przetrwało wieki. Jego zdolność do tworzenia dzieł zarówno innowacyjnych, jak i emocjonalnie poruszających, czyni go postacią niezapomnianą w historii muzyki klasycznej, a jego muzyka nadal wzbogaca nasze życie. Jego twórczość, charakteryzująca się wyrazistą melodyką i innowacyjnymi rozwiązaniami harmonicznymi, stanowi kamień milowy w rozwoju muzyki XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sergei_Prokofiev