Stalin: Józef Stalin – jeden z największych zbrodniarzy w historii

0

Józef Stalin, właściwie Ioseb Besarionis dze Dżugaszwili, to jedna z najbardziej znaczących i jednocześnie budzących grozę postaci XX wieku. Na początku 2025 roku miałby 146 lat. Jako wieloletni przywódca Związku Radzieckiego, a przez niemal trzy dekady jego niekwestionowany władca, Stalin ukształtował losy nie tylko swojego narodu, ale i całego świata. Jego rządy, obejmujące okres od lat 20. do śmierci w 1953 roku, to czas fundamentalnych przemian, obejmujących błyskawiczną industrializację, ale także bezprecedensowe represje, które pochłonęły miliony ofiar.

Urodzony w Gruzji, w ubogiej rodzinie, Ioseb Dżugaszwili przeszedł drogę od rewolucjonisty do postaci o niemal absolutnej władzy. Jego pseudonim „Stalin”, oznaczający „człowieka ze stali”, doskonale oddaje charakter jego rządów. Zmarł 5 marca 1953 roku, pozostawiając po sobie spuściznę, która do dziś budzi gorące dyskusje i stanowi przestrogę przed konsekwencjami nieludzkiej władzy. Jego nazwisko stało się synonimem terroru i totalitaryzmu.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na początku 2025 roku miałby 146 lat.
• Żona/Mąż: Ekaterina Svanidze, Nadieżda Allilujewa
• Dzieci: Jakow Dżugaszwili, Wasili Stalin, Swietłana Allilujewa, Artiom Siergiejew (adoptowany)
• Zawód: Przywódca polityczny, wojskowy, dyktator
• Główne osiągnięcie: Skonsolidowanie władzy w ZSRR, industrializacja kraju, zwycięstwo nad nazistowskimi Niemcami

Podstawowe Informacje o Józefie Stalinie

Józef Stalin, którego prawdziwe nazwisko to Ioseb Besarionis dze Dżugaszwili, przyszedł na świat 18 grudnia 1878 roku w miejscowości Gori, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego, dzisiejszej Gruzji. Pochodził z biednej gruzińskiej rodziny. Nazwisko „Stalin”, pod którym przeszedł do historii jako jeden z największych tyranów i ludobójców w dziejach, było pseudonimem przyjętym w późniejszym okresie jego działalności rewolucyjnej. Według starego stylu, jego data urodzenia przypadała na 6 grudnia. W styczniu 2026 roku minie 147 lat od jego narodzin. Zmarł 5 marca 1953 roku w Moskwie, w wieku 74 lat. Jego śmierć zakończyła niemal trzydziestoletni okres rządów nad Związkiem Radzieckim (ZSRR). Po śmierci jego ciało zostało zmumifikowane i umieszczone w Mauzoleum Lenina, jednak w 1961 roku, w ramach procesu destalinizacji, zostało usunięte i pochowane przy murze Kremla, w miejscu znanym jako Kremlin Wall Necropolis, gdzie spoczywa do dziś. W dokumentach partyjnych i państwowych posługiwał się charakterystycznym, stylizowanym podpisem, a wśród bliskich współpracowników i w kręgach rewolucyjnych znany był pod pseudonimem „Koba”.

Rodzina i życie prywatne Józefa Stalina

Ojcem Józefa Stalina był Besarion Jughashvili, a matką Ekaterine Geladze. Rodzina żyła w ubóstwie, co wywarło istotny wpływ na wczesne lata życia przyszłego dyktatora i jego późniejszą ideologię. Pierwsze małżeństwo Stalina, zawarte w 1906 roku z Ekaterine Svanidze, zakończyło się tragedią. Jego żona zmarła zaledwie rok później, w 1907 roku, pozostawiając go z ich wspólnym synem, Jakowem. W 1919 roku Stalin ożenił się po raz drugi, z Nadieżdą Allilujewą, która była matką jego dwójki dzieci. Ich związek również zakończył się tragicznie w 1932 roku, kiedy Nadieżda popełniła samobójstwo, co stało się przedmiotem licznych historycznych spekulacji. Stalin miał czworo dzieci: syna Jakowa Dżugaszwilego z pierwszego małżeństwa, syna Wasilija Stalina i córkę Swietłanę Allilujewą z drugiego małżeństwa, a także adoptowanego syna Artioma Siergiejewa. Relacje z najstarszym synem, Jakowem Dżugaszwilim, były skomplikowane. Gdy Jakow dostał się do niemieckiej niewoli podczas II wojny światowej, Stalin – według przekazów – odmówił jego wymiany na niemieckiego generała, co doprowadziło do śmierci syna w obozie.

Dzieci Józefa Stalina

• Jakow Dżugaszwili (z pierwszego małżeństwa)
• Wasili Stalin (z drugiego małżeństwa)
• Swietłana Allilujewa (z drugiego małżeństwa)
• Artiom Siergiejew (adoptowany)

Kariera polityczna i zawodowa Józefa Stalina

Początki edukacji Józefa Stalina związane były z Seminarium Duchownym w Tyflisie (dzisiejsze Tbilisi). Jednak zamiast podążać drogą kariery duchownej, zaangażował się w działalność marksistowskiej Socjaldemokratycznej Robotniczej Partii Rosji. W celu finansowania frakcji bolszewickiej Włodzimierza Lenina, Stalin organizował napady na banki oraz inne działania przestępcze, co czyniło go jednym z najbardziej operatywnych działaczy podziemia. Pełnił również funkcję redaktora gazety „Prawda”, która była głównym organem prasowym partii. Wykorzystywał to narzędzie do szerzenia ideologii bolszewickiej i budowania swojej pozycji w strukturach partii komunistycznej. Za swoją wywrotową działalność przeciwko caratu był wielokrotnie aresztowany przez policję i zsyłany na Syberię, skąd kilkakrotnie udawało mu się uciekać. Kluczowy moment w jego karierze nastąpił 3 kwietnia 1922 roku, kiedy został mianowany Sekretarzem Generalnym Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Piastował ten urząd aż do 16 października 1952 roku, wykorzystując go do obsadzania kluczowych stanowisk lojalnymi ludźmi, co przyczyniło się do wzrostu potęgi władzy. Od 6 maja 1941 roku aż do swojej śmierci w 1953 roku sprawował funkcję Premiera ZSRR, co dawało mu pełną, formalną kontrolę nad rządem, szczególnie w okresie wojennym. Choć początkowo rządził w ramach kierownictwa kolektywnego, do lat 30. XX wieku skutecznie wyeliminował wszystkich rywali politycznych, w tym Lwa Trockiego, i stał się absolutnym dyktatorem. Stalin skodyfikował oficjalną interpretację marksizmu jako marksizm-leninizm, wprowadzając jednocześnie własne koncepcje, takie jak „socjalizm w jednym kraju”, co stało się fundamentem systemu zwanego stalinizmem. Wcześniej, zanim został Premierem, piastował m.in. urząd Ludowego Komisarza ds. Narodowości (1917–1923) oraz Ludowego Komisarza Inspekcji Robotniczo-Chłopskiej (1920–1922).

Chronologia kariery politycznej Józefa Stalina

Służba wojskowa i dowodzenie Józefa Stalina

Józef Stalin aktywnie uczestniczył w życiu Armii Czerwonej w latach 1918–1920, biorąc udział w rosyjskiej wojnie domowej oraz wojnie polsko-bolszewickiej. W tym okresie pełnił funkcję komisarza politycznego i dowódcy. Od 1941 roku osobiście dowodził Radzieckimi Siłami Zbrojnymi, a od 19 lipca 1941 do 3 marca 1947 roku piastował stanowisko Ministra Sił Zbrojnych ZSRR. W 1945 roku, po zwycięstwie nad nazistowskimi Niemcami, przyznano mu unikalny i najwyższy stopień wojskowy – Generalissimusa Związku Radzieckiego. W latach 1941–1945 Stalin stał na czele Państwowego Komitetu Obrony (GKO), organu, który posiadał nadzwyczajną władzę nad całym państwem w czasie trwania konfliktu zbrojnego. Okres II wojny światowej, który rozpoczął się dla ZSRR 22 czerwca 1941 roku, był czasem, w którym Stalin prowadził kraj do walki z III Rzeszą.

Kontrowersje i czarne karty historii rządów Stalina

Rządy Józefa Stalina wiązały się z ogromną liczbą ofiar śmiertelnych, wynikającą z egzekucji, głodu oraz nieludzkich warunków w systemie obozów pracy przymusowej, znanym jako Gułag. W latach 30. XX wieku Stalin zainicjował tzw. Wielki Terror (Great Purge), w ramach którego miliony ludzi uznanych za „wrogów ludu” zostało rozstrzelanych lub wysłanych do łagrów. Ofiarami tej czystki padli również liczni wysokorangowani oficerowie i działacze partyjni. Polityka przymusowej kolektywizacji rolnictwa doprowadziła w latach 1932–1933 do katastrofalnego głodu, znanego jako Hołodomor, szczególnie na Ukrainie, w wyniku którego zmarły miliony ludzi, szacuje się, że nawet 20 milionów. W latach 1939–1941 Stalin utrzymywał niepokojący sojusz z Adolfem Hitlerem na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow. Ten pakt umożliwił obu mocarstwom podział stref wpływów w Europie Wschodniej przed wybuchem konfliktu między nimi, który nastąpił 22 czerwca 1941 roku. Hitler i Stalin, choć później wrogowie, przez pewien czas współpracowali, co miało dalekosiężne konsekwencje dla historii Polski i Europy. Stalin, będący czołowym przywódcą komunistycznym, stał się synonimem terroru.

Warto wiedzieć: Bilans ofiar rządów Stalina jest przedmiotem ciągłych badań historycznych, jednak szacuje się, że miliony ludzi straciły życie w wyniku egzekucji, głodu i nieludzkich warunków panujących w obozach pracy przymusowej.

Ciekawostki z życia Józefa Stalina

Zachowało się nagranie z 9 maja 1945 roku, na którym Józef Stalin ogłasza bezwarunkową kapitulację Niemiec. Jest to jedno z niewielu dostępnych dokumentów dźwiękowych prezentujących jego głos. Stalin był rekordzistą pod względem zasiadania w kluczowych instytucjach państwowych. Był członkiem Biura Politycznego (Politbiura) nieprzerwanie od 1917 do 1953 roku, a także członkiem Sekretariatu KC od 1922 do 1953 roku. Jego długoletnie sprawowanie tych funkcji świadczy o jego dominacji w strukturach władzy sowieckiej. Na zakończenie II wojny światowej, Stalin cieszył się podobno wizją wzrostu potęgi władzy sowieckiej. Tymczasem Stalin sympatyzował z ideami socjalistycznymi, które przejął i rozwinął, tworząc stalinizm. Stalin starał się budować silne państwo sowieckie.

Podsumowując, życie i rządy Józefa Stalina to złożona historia o ogromnym wpływie na historię świata, której zrozumienie wymaga analizy zarówno jego politycznych dokonań, jak i tragicznych konsekwencji jego działań dla milionów ludzi. Jego postać pozostaje symbolem zarówno potęgi władzy, jak i jej niszczycielskiego potencjału.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Stalin